Handleiding Solderen

Uit Zonnewiki

Solderen is een van de meest bruikbare technische vaardigheden om binnen het team te leren. Het is (gelukkig) ook nog eens niet heel erg moeilijk om te leren. Vrijwel alle kabels in de boot zitten op een punt vast met een soldeerverbinding. Alleen kabels die weer los moeten kunnen worden vastgezet met connectoren of schroefverbindingen.

Benodigdheden

Voor solderen heb je in de basis maar een klein aantal benodigdheden voordat je van start kunt:

  • Soldeerbout
  • Soldeertin
  • Iets om te solderen

Daarnaast kun je het jezelf makkelijker maken door de volgende onderdelen te gebruiken:

  • Soldeerbout houder
  • Striptang (Stanleymes, kniptang of tanden werken vaak ook)
  • Soldeer plankje (noodzakelijk om op boven het zonnedek te kunnen solderen)
  • Helping Hands (een tool om solderen makkelijker te maken[1])
  • Krimpkous (beschermt verbinding en voorkomt kortsluiting)
  • Flux of S39
  • De-solderwick of Plunger (voor het verwijderen van tin)
  • Draadkniptang

Solderen: De basis

Het basisprincipe achter solderen is eigenlijk heel simpel; Warmte + Kabel + Tin. Maar de volgorde waarin je dit doet kan invloed hebben op hoe het resultaat er uit ziet, hoe stevig en geleidend de connectie is en of die kabel nu nog wel door dat krappe gaatje past.

De basis volgorde is als volgt:

  1. Doe krimpkous of connector om kabel heen.
  2. Breng te verbinden metalen bij elkaar (zie splices)
  3. Breng een heel klein beetje tin aan op de punt van de soldeerbout (zorgt voor betere warmtegeleiding)
  4. Breng warmtebron (soldeerbout) in contact met alle te solderen metalen
  5. Houd warmtebron in contact terwijl je de tin in contact brengt met de metalen (Dit hoeft niet de soldeerbout te zijn, de tin zou ook aan de metalen zelf moeten smelten als ze warm genoeg zijn. Dit is goed en betekend dat de tin ook echt bind het metaal)
  6. Als alles er goed uit ziet haal je eerst de tin weg
  7. Haal de warmtebron weg terwijl je hetgeen dat je gesoldeerd houd nog kort op zijn plek houd tot de tin gestold is
  8. Inspecteer de soldeerverbinding
  9. (Krimp de krimpkous)

Onthoud dus goed: Eerst warmte toevoegen, dan tin toevoegen, daarna tin loslaten en als laatste soldeerbout loslaten.

Soldeerbout schoonmaken

tussen het maken van soldeerverbindingen door of na het solderen is het belangrijk de soldeerbout schoon te maken. Bij verschillende gradaties van viezigheid zijn verschillende reinigingsmethoden toe te passen. Voor het verwijderen van tin van de punt tussen het solderen door of na het solderen kun je:

  • De soldeerbout afschudden (kijk uit met je omgeving!)
  • De soldeerbout afvegen aan een natte spons of doek

Wanneer er aangekoekte flux op de soldeerpunt zit (zwart laagje) kun je dit verwijderen door:

  • Verse tin of flux aan te brengen op de punt en afvegen aan een spons
  • Gebruik te maken maken van een metalen tip-clean spons (meestal koper)
  • Licht schoonschuren met fijn staalwol
  • Gebruik te maken van tip-clean middel

Het kan voorkomen dat de punt van de soldeerbout gaat roesten; in dit geval komen er grovere methoden aan te pas. Hierbij moet je de roest van de punt verwijderen door deze weg te schuren met licht schuurpapier of fijn staalwol. Let op! Na het schuren is het belangrijk de punt te beschermen door verse tin aan te brengen (dit proces heet vertinnen).

Het gebruiken van Flux

De meeste soldeertin bevat een kern met vloeimiddel(Flux), dit zorgt dat het metaal waarop je soldeert mooi schoon is en de soldeer tin er beter overheen vloeit. Dit zelfde vloeimiddel hebben we ook in stift en spuit vorm. Zelf aanbrengen van flux hoeft over het algemeen niet, tenzij je tin verwarmd die al ergens op zit. Wanneer je tin van een klosje verwarmt zie je vaak een witte damp ontstaan, deze bestaat puur uit de flux. Iedere keer dat je de tin na aanbrengen op een oppervlakte dus opnieuw verwarmt verdampt er een meer flux uit, net zo lang tot de tin uiteindelijk dof word en niet goed meer wil vloeien. Wanneer dit gebeurt is het dus zinnig om zelf flux aan te brengen.

Kabelverbindingen (Splices)

Er zijn veel verschillende manieren om twee of meer kabels met elkaar te verbinden, en iedere manier heeft zijn eigen voor en nadelen. Sommige mensen houden twee kabels langs elkaar en voegen tin toe tot ze bij elkaar gehouden worden door tin, dit geeft een erg brede verbinding en een elektronisch inferieure verbinding. Het is dus zinnig je te verdiepen in een aantal manieren van het bij elkaar voegen van kabels. Een paar voorbeelden:

  • De kabels om elkaar heen draaien
  • Beide kabeleindes uitwaaieren, in elkaar steken en samendrukken